Azbest - trwały materiał, trudne dziedzictwo

Azbest - trwały materiał, trudne dziedzictwo
Przez dziesięciolecia ceniono go za trwałość, odporność i niską cenę.
Dziś wiemy, że wyroby zawierające azbest muszą zostać bezpiecznie usunięte.
Zgodnie z założeniami krajowego Programu proces ten powinien zakończyć się
do końca 2032 roku.
Przez wiele lat azbest uchodził za niezwykle użyteczny surowiec. Był odporny na ogień,
wysoką temperaturę, wilgoć i działanie wielu substancji chemicznych. Dzięki tym
właściwościom znalazł szerokie zastosowanie w budownictwie i przemyśle. Produkowane z
jego udziałem materiały mogły służyć przez dziesięciolecia. Właśnie ta trwałość sprawia, że
skutki stosowania azbestu są widoczne do dziś.
Azbest, czyli właściwie co?
Azbest nie jest nazwą jednego konkretnego materiału budowlanego. To określenie grupy
naturalnie występujących minerałów krzemianowych o charakterystycznej włóknistej
strukturze. Ich włókna są wyjątkowo cienkie i trwałe.
Jego wykorzystanie na dużą skalę przyniósł rozwój przemysłu. W XX wieku stał się
popularnym surowcem. Łączono go m.in. z cementem, otrzymując wytrzymałe wyroby
azbestowo-cementowe.
Najbardziej znanym przykładem są płyty określane potocznie jako eternit. Azbest i eternit
nie są jednak tym samym. Azbest to surowiec mineralny, natomiast eternit to nazwa
kojarzona przede wszystkim z wyrobami azbestowo-cementowymi.
Azbest stosowano nie tylko na dachach. W starszych obiektach można go spotkać m.in. w
płytach elewacyjnych, rurach, izolacjach, materiałach ogniochronnych czy elementach
instalacji.
Dlaczego zrezygnowaliśmy z azbestu?
Wraz z rozwojem badań coraz więcej wiadomo było o zagrożeniach związanych z narażeniem
na włókna azbestu. Ryzyko ich uwalniania wzrasta przede wszystkim wtedy, gdy materiał jest
uszkodzony, kruszy się lub jest niewłaściwie obrabiany albo demontowany. Do powietrza
mogą wówczas przedostawać się mikroskopijne włókna, które wraz z oddechem trafiają do
układu oddechowego.
Wdychanie włókien azbestu stanowi zagrożenie dla zdrowia, a następstwa narażenia mogą
ujawnić się dopiero po wielu latach. Dlatego tak ważne jest ograniczanie sytuacji, w których
włókna mogą zostać uwolnione do powietrza. Wpływowi azbestu na zdrowie poświęcimy
drugi artykuł cyklu.
W Polsce przełomowym momentem było uchwalenie 19 czerwca 1997 roku ustawy o
zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest. Rozpoczęła ona proces odchodzenia od
ich produkcji, stosowania i obrotu.
Polska bez azbestu do 2032 roku
Pierwszy krajowy program dotyczący usuwania azbestu przyjęto w 2002 roku. Obecnie
działania prowadzone są w ramach „Programu Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009 -
2032”.
Program zakłada usunięcie i unieszkodliwienie wyrobów zawierających azbest, ograniczenie
negatywnych skutków zdrowotnych związanych z jego obecnością oraz wyeliminowanie
szkodliwego oddziaływania azbestu na środowisko. Zgodnie z jego założeniami wyroby
zawierające azbest mają zostać usunięte i unieszkodliwione do końca 2032 roku.
Nie oznacza to, że właściciel starego dachu powinien sam przystępować do jego rozbiórki.
Wyrobów zawierających azbest nie można traktować jak zwykłych materiałów
remontowych. Nie należy ich łamać, ciąć, szlifować, wiercić w nich ani samodzielnie
demontować. Naruszanie materiału może zwiększać ryzyko uwalniania włókien do
powietrza.
Masz azbest? Pamiętaj o corocznej informacji
Obecność wyrobów zawierających azbest na nieruchomości wiąże się także z obowiązkami
informacyjnymi. Informację za poprzedni rok kalendarzowy składa się corocznie do 31
stycznia.
Osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami przekazują ją właściwemu wójtowi, burmistrzowi
lub prezydentowi miasta, natomiast pozostali wykorzystujący wyroby zawierające azbest -
właściwemu marszałkowi województwa.
W informacji wskazuje się m.in. rodzaj, ilość i miejsce występowania wyrobów. Dane
pomagają aktualizować ewidencję i planować działania związane z ich usuwaniem.
Szczegółowych informacji udzieli właściwy urząd gminy lub miasta.
2032 jest bliżej, niż się wydaje
Bezpieczne pozbycie się azbestu wymaga przygotowania. W przypadku pokrycia dachowego
trzeba zaplanować prawidłowy demontaż, wykonanie nowego pokrycia oraz właściwe
postępowanie z powstałymi odpadami.
Dlatego nie warto czekać do ostatnich lat realizacji Programu. Już teraz warto ustalić, jakie
wyroby zawierające azbest znajdują się na nieruchomości, dopełnić obowiązków
informacyjnych oraz sprawdzić w urzędzie gminy lub miasta możliwości ich usunięcia i
ewentualnego wsparcia finansowego.
Źródłem dodatkowych informacji jest Baza Azbestowa - prowadzona przez Ministerstwo
Rozwoju i Technologii i służąca m.in. monitorowaniu realizacji Programu.
Problem przeszłości, zadanie na dziś
Problem azbestu dotyczy również województwa kujawsko - pomorskiego. Wyroby
zawierające azbest nadal można spotkać na domach, garażach, budynkach gospodarczych i
obiektach rolniczych. Skali problemu w naszym regionie, postępom w usuwaniu azbestu i
wyzwaniom do 2032 roku poświęcimy osobny artykuł naszego cyklu.
Problemu azbestu nie należy odkładać na później. Najważniejsze są świadome działanie,
odpowiednie przygotowanie oraz zaplanowanie jego bezpiecznego usunięcia.
Usunięcie azbestu jest konieczne - ważne, aby zrobić to bezpiecznie i odpowiedzialnie.
Jeśli na Twojej nieruchomości znajduje się azbest,
zgłoś to w gminie i zapytaj o możliwość dofinansowania jego usunięcia.
Jeśli nabór już się zakończył, zostaw kontakt.
Nie usuwaj azbestu samodzielnie!